13 بهمن «انقلاب اسلامی –تربیت قرآنی، تحکیم بنیاد خانواده و منزلت زن مسلمان»

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در تمامی عرصه های زندگی مردم تغییرات قابل ملاحظه ای ایجاد شد. یکی از این تغییرات مهم؛ تحول در سبک زندگی مردم به ویژه در زمینه تشکیل نهاد خانواده و تقویت بنیان های آن بود. پس از انقلاب در سخنرانی‌های امام خمینی(ره) بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران و حضرت آیت ا... خامنه ای مقام معظم رهبری، جایگاه و اهمیت سبک زندگی اسلامی و خانواده بارها مورد تأکید قرار گرفت. در این راستا نهادهایی نیز در جهت تقویت و تحکیم بنیان خانواده تشیکل شد. ادامه مطلب

اسلام به عنوان مکتبی انسان ساز بیشترین عنایت و توجه را به تحکیم خانواده دارد و این نهاد مقدس را کانون آسایش، مودت و رحمت می شمارد. لذا سعادت و شقاوت جامعه انسانی را منوط به صلاح و فساد خانواده می داند و هدف از تشکیل خانواده را تأمین نیازهای مادی، معنوی و عاطفی انسان از جمله دستیابی به سکون و آرامش برمی شمارد. برای حفظ و تحکیم نهاد مقدس خانواده باید برنامه ریزی ها و سیاستگذاری ها در تمام سطوح آینده نگرانه و الهام گرفته از بینش الهی و در راستای مصالح خانواده باشد.
در اسلام همه چیز از خانواده آغاز می‌شود. در قرآن مجید از اهل بیت پاک پیامبر (ص) به عنوان یک خانواده نام برده شده است. خداوند هرگونه پلیدی و زشتی را از خانواده پیغمبر دور نموده است. یعنی نقطه آغاز و ترقی خانواده است. خانواده که از زن و شوهر آغاز می‌شود، با آمدن فرزندان مستحکم‌تر می شود و در نتیجه بنیان جامعه شکل می گیرد.

یکی از راهکارهای حفظ و تحکیم خانواده توجه به سبک زندگی صحیح اسلامی است که پس از انقلاب بر آن تأکید ویژه ای شده است. از نگاه جامعه شناسان سبک زندگی (Life style) از به هم تنیدگی و پیوند عوامل متعددی که در شیوه های زندگی انسان تأثیر می گذارند، به وجود آمده است. همچنین سبک زندگی به عنوان یکی از اصطلاحات علوم اجتماعی، پیوند مستقیم با مجموعه ای از مفاهیم مانند: فرهنگ، جامعه، نوع نگرش، هنجار، اخلاق، ایدئولوژی، سنت و نوگرایی، شخصیت و هویت فردی و جمعی، وراثت و محیط، تولید و مصرف، طبقه اجتماعی و غیره دارد.

آیت ا... خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی، در تشریح مفهوم سبک و فرهنگ زندگی، به مسائلی نظیر خانواده، ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، تفریحات، کسب و کار و رفتارهای فردی و اجتماعی در محیط های مختلف، اشاره کرده اند. ایشان بر این باورند که سبک زندگی به همه مسائلی بر می گردد که متن زندگی انسان را شکل می دهند.

اسلام در بعد فردی و اجتماعی برنامه ها و دیدگاه های جالبی برای تعقل، آموزش از گهواره تا گور، نکوهش تنبلی و تأکید بر کار و تلاش، بهداشت فردی، زیان نرساندن به دیگران، روش خوردن و آشامیدن، لباس پوشیدن، آراستگی و ... برنامه دارد. به عنوان نمونه، مسائلی نظیر صله رحم، احترام به پدر و مادر، همسایه، تکریم اقشار مختلف، عیادت از بیماران، مهمان‌نوازی، توجه به کودکان و تربیت فرزندان، مهارت های ارتباطی با همسر، رازداری، حفظ آبرو و ... جایگاه ویژه ای در سبک زندگی اسلامی دارند.

امروزه سبک زندگی اسلامی به عنوان الگویی برای مقابله با تحمیل سبک زندگی غربی به جوامع مختلف، مطرح می شود. جامعه ایران پس از انقلاب، به عنوان یک جامعه دیندار و خدامحور، زیستن بر اساس آموزه های اسلامی را برگزیده است. چرا که سبک زندگی اسلامی تأثیر گرفته از اصول و احکام این دین الهی است. به همین دلیل در رهنمودهای ارائه شده از سوی مقام معظم رهبری تمامی مؤلفه های سبک زندگی اعم از هویت، ارزش ها، نظام آموزش، زبان، ادبیات، هنر، خانواده، روابط اجتماعی، دین داری فردی و اجتماعی، نظام اقتصادی فردی و خانواده، نظام تغذیه، رسانه، تکنولوژی، نحوه نگرش به عالم، نگرش به نظام سیاسی اجتماعی و غیره با مباحث دینی و اسلامی پیوند خورده است.

خوشبختانه پس از انقلاب اسلامی تحکیم خانواده در قالب سبک زندگی سالم و اسلامی در قالب مصوبه ها و لایحه های مختلفی در ایران مطرح شده است. رویکرد غالب در سبک زندگی ایرانی رویکرد دینی است. در این راستا، تقویت نهاد مقدس خانواده بر آسان کردن ازدواج و استوار ساختن روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی مبتنی است. علاوه بر این بهره گیری از قرآن، سنت، قانون اساسی و دیگر قوانین جاری در جمهوری اسلامی ایران و رهنمودهای امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری در مورد خانواده، سبب تهیه سیاست های تشکیل، تحکیم و تعالی خانواده شده است. به عنوان مثال پس از پیروزی انقلاب اسلامی ما شاهد ازدواج های دانشجویی به شکل گروهی و در نهایت سادگی و فارغ از زرق و برق مادی هستیم. به عبارتی، ما گروه هایی از دانشجویان را داریم که بطور همزمان در فضایی معنوی و در نهایت سادگی پیمان زناشویی خود را جشن می گیرند و زندگی خانوادگی خود را آغاز می کنند. علاوه بر این، انتخاب محل ها و اماکن متبرکه نظیر مساجد و حسینیه ها از رویکردهای جدید جوانان برای آغاز پیمان زناشویی است. درواقع در مقابل گرایش به تجمل گرایی و هزینه های سرسام آور برای آغاز زندگی، توجه به سادگی و مکان هایی که مملو از معنویت است، خود نشانگر تغییر در سبک زندگی جوانان ایرانی پس از پیروزی انقلاب است.

موضوع همسرداری و نقش های مختلف همسر در سبک زندگی اسلامی از موضوعاتی است که در قوانین و سیاست ها، مورد نظر قرار گرفته است. در این میان هر یک از زوجین برای حفظ بنیان خانواده موظف است به حقوق و تکالیف دیگری توجه نماید. مرد به عنوان سرپرست خانواده مؤظف است برای آسایش و رفاه همسر و فرزندانش تلاش کند و زن نیز به عنوان محور کانون خانواده باید به زندگی خانوادگی گرما و انرژی ببخشد. وقتی آیات قرآن و روایات پیامبر و اهل بیتش را مورد بررسی قرار می‌دهیم متوجه می‌شویم که زن دارای جایگاه ویژه و نورانی است. در اسلام زندگی خانوادگی حضرت زهرا(س) بهترین شاخص سبک زندگی اسلامی زن مسلمان معرفی شده است.

علاوه بر این، در جمهوری اسلامی ایران، دیدگاه اسلام درخصوص اهمیت جایگاه، منزلت و کارکردهای خانواده متعادل و آرمانی مورد نظر قرار گرفته است. در این زمینه، ارتقای امنیت و تأمین نیازهای مادی، معنوی و مصونیت بخشی خانواده، تأمین نیازهای مادی، معنوی و عاطفی فرزندان در خانواده ،تامین و بهبود سلامت روحی، جسمی و اجتماعی زنان در مراحل مختلف زندگی، تقویت شخصیت و جایگاه واقعی زن و مرد به عنوان پدر و مادر و همسر در خانواده مورد توجه جدی قرار گرفته است. چرا که این محورها از جمله عوامل تقویت بنیان خانواده است.

از سوی دیگر، حمایت از تشکیل و تحکیم نهاد خانواده و پیشگیری از انحلال و فروپاشی آن، ارتقاء سطح فرهنگی اعضاء خانواده به منظور ایفای نقش اساسی در فرهنگ سازی و اصلاح جامعه، و زدودن باورهای غلط درمورد حقوق و وظایف اعضاء خانواده، از دیگر برنامه های مورد نظر در جمهوری اسلامی برای حفظ خانواده است. گسترش و تعمیق فرهنگ اصیل اسلامی در خانواده جهت تربیت نسل سالم، با ایمان و مسئولیت پذیر در قبال خود، خانواده و جامعه، ایمن سازی خانواده از آسیب و بحران های اجتماعی و حمایت از خانواده های آسیب دیده، از دیگر اهداف سیاستگزاری در سبک زندگی اسلامی - ایرانی در جهت تحکیم بنیان های خانواده است.

به عنوان گامی مهم در راستای تحکیم خانواده می توان به تصویب «سند تشکیل، تحکیم و ایمن‌سازی خانواده» در شورای عالی انقلاب فرهنگی اشاره کرد. این سند دارای 4 راهبرد کلان است که برخی از آنها همچون: تسهیل شکل‌گیری خانواده با ازدواج آگاهانه، ساده و پایدار مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، تقویت بنیان‌های خانواده با تعریف نقش‌های گوناگونی که اعضای خانواده می‌توانند ایفا کنند، مواجهه درست، عالمانه و توأم با برنامه‌ریزی با آسیب‌ها و چالش‌هایی که برای آسیب رساندن به قوام خانواده ممکن است اتفاق بیفتد، نیز مورد توجه قرار گرفته است. همه این مصوبات و سیاست ها نشان می دهد که انقلاب اسلامی ایران بر خلاف رویه منحط جاری در غرب، سیاست حفظ و تثبیت نهاد مقدس خانواده را بشدت دنبال می کند تا جامعه ای سالم بر اساس سبک زندگی اسلامی برای مردم فراهم کند.